Teleblik

09:30:25 - 09:40:25
LICHT EN KLEUR
Om te kunnen zien is licht nodig. Licht komt van natuurlijke
(zon en sterren) en kunstmatige (gloeilampen, kaarsen etc.)
lichtbronnen. Licht verspreidt zich van een lichtbron in alle
richtingen. Een heel dunne lichtbundel wordt lichtstraal
genoemd die in principe altijd langs een rechte lijn gaat en
alleen van richting verandert als deze van lucht naar water of
glas gaat, zgn lichtbreking.
INTERVIEW met Peter Wijers, opticien, over het verschil tussen
bijziend- en verziendheid.
SHOTS:
- demonstratie met rietje in bak water waardoor het van plaats
lijkt te veranderen;
- animatie werking menselijk oog;
- werking bolle lens;
- oogmeting door opticien;
- werking prisma;
- mengen van verf en mengen van licht.
09:40:27 - 09:50:28
VER WEG
Mensen zijn altijd nieuwsgierig geweest naar hoe het heelal er
uit ziet. De aarde draait niet alleen om haar eigen as, maar
in een bepaalde tijd ook nog eens om de zon, net als veel
andere planeten. De maan is een natuurlijke satelliet van de
aarde en deze op haar beurt een satelliet van de zon. De
afstanden tussen de sterren worden gemeten in lichtjaren.
SHOTS:
- oude prenten van telescopen;
- werking planetarium;
- animatie div. planeten en satellieten;
- int. sterrenwacht;
- div. sterrenhemel.09:50:30 - 10:00:28
EEN WARM HUIS
Tegenwoordig is het heel gewoon om de kachel of thermostaat
hoger te zetten als het buiten koud is. In de meeste kamers
staat maar op één plaats een kachel of radiator en toch wordt
de gehele kamer warm. Dit komt omdat warmte altijd van
plaatsen met een hoge temperatuur naar plaatsen met een lage
temperatuur gaat. Dit kan op drie manieren: warmtegeleiding
(transport van warmte tussen twee voorwerpen of stoffen die
elkaar aanraken), warmtestroming (warmte wordt meegevoerd met
luchtstroom of stromend water) en warmtestraling
(warmte-overdracht tussen twee stoffen die elkaar niet raken).
INTERVIEW met Arnoud Groenhuyzen, centrale
verwarmingsinstallateur, over wat er bij installatie komt
kijken.
SHOTS:
- demonstratie meevoeren van warmte met stromend water;
- animatie werking centrale verwarmingsketel;
- computerprogramma voor het meten van verschillende
warmte-isolerende stoffen.
10:00:30 - 10:10:31
ELEKTRISCHE ENERGIE
Honderd jaar na het uitvinden van de gloeilamp is het leven
zonder elektriciteit ondenkbaar. Elektriciteit is een vorm van
energie die door de draden van de elektriciteitscentrale naar
de huizen wordt vervoerd. Vanuit de elektriciteitscentrale
komen de stroomdraden in de meterkast het huis binnen. Daar
lopen ze eerst door de kilowatt uurmeter die het verbruik
bijhoudt. Daarna gaan de stroomdraden naar de hoofdschakelaar
waarmee de elektriciteit in één keer kan worden uitgeschakeld.
Van daar gaan de stroomdraden naar de zekeringkast en worden
verdeld in meerdere groepen. Iedere groep voorziet een
gedeelte van het huis van elektriciteit.
SHOTS:
- demonstratie eenvoudige stroomkring;
- demonstratie waar bij te hoge spanning brand ontstaat;
- meting stroomsterkte mbv ampèremeter;
- animatie smeltzekering.
10:10:32 - 10:20:31
STOFFEN EN MATERIALEN
Alles om ons heen is ergens van gemaakt en al die dingen zijn
gemaakt van verschillende materialen. Ieder materiaal heeft
bepaalde eigenschappen, die bepalen waarvoor de stof geschikt
is. Soms is er voor iets maar één stof geschikt, soms kan ook
uit meer materialen worden gekozen of kunnen materialen worden
gecombineerd, bijv. kunststoffen, die ontstaan door een
scheikundige reactie. Veel kunststoffen zijn niet op een
natuurlijke manier af te breken, zodat veel kunststoffen
tegenwoordig worden hergebruikt.
SHOTS:
- animatie materialen voor vervaardiging van schoenen;
- demonstratie mengen van stoffen voor cosmetica;
- demonstratie mbv foto's van verschillende stappen van een
zgn produktieketen.
- fabricage glasprodukten.
10:20:34 - 10:30:33
DEELTJES
Om te verklaren waarom bijv. water de ene keer vloeibaar is en
de andere keer niet, wordt gebruik gemaakt van een zgn
denkmodel, een hulpmiddel aan de hand waarvan verschijnselen
beter verklaard en begrepen kunnen worden. Bij water wordt er
van uit gegaan dat dit uit heel kleine deeltjes bestaat die
moleculen worden genoemd. Deze bepalen de eigenschappen van
een stof. Moleculen zijn opgebouwd uit nog kleinere
bouwstenen, die atomen worden genoemd. Andere molecuulsoorten
worden gemaakt via een zgn reactie, waarbij stoffen verdwijnen
en nieuwe stoffen ontstaan, oa verf en medicijnen.
SHOTS:
- animatie moleculen + fasen-driehoek;
- animatie verdampen van water;
- animatie verschil tussen watermolecuul en suikermolecuul;
- animatie van zgn reactie.
10:30:34 - 10:40:36
HET WEER
Bij het KNMI in De Bilt worden de weersontwikkelingen dag en
nacht gevolgd. Vanuit de ruimte gezien wordt de aarde omgeven
door een dunne schil van lucht. Deze schil wordt de atmosfeer
genoemd die de aarde beschermt tegen teveel gevaarlijke
straling uit de ruimte en de atmosfeer zorgt ervoor dat er
zoiets als weer bestaat. Het weer wordt bepaald door allerlei
ingewikkelde processen, waarbij water, lucht en zon onmisbaar
zijn. Wind ontstaat wanneer lucht van een hogedrukgebied
stroomt naar een gebied van lage druk. De grens tussen deze
twee gebieden wordt front genoemd, hetgeen meestal gepaard
gaat met slecht weer.
SHOTS:
- weerbericht door Peter Timofeeff;
- foto van Aarde;
- animatie kringloop van water;
- animatie werking barometer;
- div. barometers in Het Barometermuseum;
- pluviometer, hygrometer, windvaan en schoepenrad;
- oplaten weerballon met radiosonde;
- animatie weersatelliet.
10:40:38 - 10:50:36
VUUR
Aardgas, benzine en kaarsvet zijn brandstoffen, evenals papier
en hout. Deze kunnen alleen branden als aan drie voorwaarden
is voldaan: de aanwezigheid van brandbare stof, zuurstof en
een voldoende hoge temperatuur. Vuur is dus een scheikundigereactie, waarbij verbrandingsproducten ontstaan. Vaak zijn dit
gassen zoals koolstofdioxyde en waterdamp. Zodra een vuur niet
meer onder controle is, is er sprake van brand.
INTERVIEW met Henk van Beurden, inspecteur training brandweer,
over het voorkomen van brandwonden en oorzaken van brand.
SHOTS:
- krantekoppen over vergiftiging door koolmonoxyde;
- demonstratie in oefencentrum van brandweer van div. soorten
branden + verschillende manieren van blussen;
- div. foto's brandwonden. Teleblik _____________-HRE000063C2.wmv : Verzamelband met acht afleveringen van een programma voor de
basisvorming over natuur- en scheikundige kennis en
vaardigheden bij verschillende beroepen, gepresenteerd door
Lâle Freie.